Tak, jabłka można wrzucać do kompostownika, ale tylko wtedy, gdy są zdrowe i nie mają objawów chorób grzybowych. Spady z otarciami, stłuczeniami lub oznakami przejrzałości nadają się do kompostu. Owoce z pleśnią, brunatnymi plamami, pierścieniami zarodników albo zmumifikowane trzeba usunąć z ogrodu.
Jak odróżnić zdrowe jabłko od chorego?
Samo zmięknięcie lub ciemnienie owocu nie musi oznaczać choroby. Jabłko może naturalnie się rozkładać po upadku, zwłaszcza gdy zostało obite. Niepokój powinny wzbudzić wyraźne naloty, szybko powiększające się ogniska oraz zaschnięte, twarde fragmenty.
| Cecha | Zdrowe spady | Owoce porażone chorobą |
|---|---|---|
| Wygląd skórki | Równomiernie ciemniejsza, z otarciami lub obiciami | Brunatne, wyraźnie odgraniczone plamy, biały lub szary nalot |
| Miąższ | Miękki i jednolity, bez wyraźnych ognisk | Szybko porażony w jednym miejscu, z widoczną grzybnią |
| Zapach | Kwaśny lub lekko fermentacyjny | Często początkowo bez wyraźnego zapachu, mimo postępujących zmian |
| Ryzyko dla ogrodu | Niewielkie, jeśli owoc nie ma objawów choroby | Możliwe przeniesienie zarodników na drzewa i inne rośliny |
Szczególnie niebezpieczna jest brunatna zgnilizna. Na owocu pojawiają się wtedy brunatne plamy, które szybko się powiększają, a na ich powierzchni mogą być widoczne jasne, koncentryczne pierścienie zarodników. Z czasem jabłko marszczy się, twardnieje i zmienia w tak zwaną mumię owocową. Takie owoce pozostawione pod drzewem lub na jego gałęziach są źródłem grzybni i zarodników w kolejnym sezonie.
Jeśli nie potrafisz jednoznacznie ocenić owocu, nie wrzucaj go do przydomowego kompostownika. W tym przypadku lepiej potraktować jabłko jako potencjalnie zakażone.
Jak prawidłowo kompostować zdrowe jabłka?
Jabłka są wilgotnym materiałem bogatym w cukry, dlatego szybko rozkładają się w pryzmie. W większej ilości mogą jednak zbić się w ciężką, pozbawioną powietrza warstwę. To sprzyja procesowi beztlenowemu, gniciu i nieprzyjemnemu zapachowi.
Przed dodaniem owoców do kompostownika zastosuj kilka prostych zasad:
- Pokrój duże jabłka lub lekko je rozgnieć, aby przyspieszyć rozkład.
- Mieszaj owoce z materią brązową, taką jak suche liście, słoma, karton, trociny z czystego drewna i rozdrobnione gałązki.
- Nie wysypuj jabłek grubą, jednolitą warstwą, lecz przekładaj je suchym materiałem.
- Układaj owoce na gałązkach lub innej luźnej frakcji, która poprawia przepływ powietrza.
- Przerzucaj pryzmę mniej więcej co 2–3 tygodnie, zwłaszcza gdy pojawia się zapach zgnilizny.
W praktyce dobrze utrzymywać około 40% materii zielonej i 60% materii brązowej w objętości pryzmy. Jabłka zaliczają się do wilgotnej frakcji zielonej, dlatego po dodaniu większej porcji trzeba uzupełnić kompost suchymi, strukturalnymi odpadami.
Pestek nie trzeba usuwać z pojedynczych jabłek przeznaczonych do kompostu. Ich ręczne oddzielanie nie jest konieczne, a niewielka ilość pestek nie zaburzy procesu. Ważniejsze jest rozdrobnienie owoców i zapewnienie dostępu tlenu.
Co zrobić z chorymi jabłkami?
Jabłek z pleśnią, objawami brunatnej zgnilizny oraz twardych mumii nie należy wrzucać na przydomową pryzmę. W amatorskim kompostowniku warunki nie zawsze są wystarczające, by unieszkodliwić wszystkie zarodniki. Postępuj z takimi owocami w następujący sposób:
- Oddziel chore jabłka od zdrowych i usuń także mumie pozostałe na drzewie lub leżące pod nim.
- Zakop owoce na głębokości około 40–50 cm, z dala od korzeni drzew i krzewów owocowych.
- Przykryj je szczelnie ziemią, a w razie korzystania z tej metody stosuj ją zgodnie z lokalnymi zasadami gospodarowania odpadami.
- Jeśli nie chcesz zakopywać owoców, oddaj je do systemu odbioru bioodpadów lub do PSZOK-u, zgodnie z zasadami obowiązującymi w gminie.
Nie zostawiaj dużej ilości porażonych jabłek pod drzewem i nie przykrywaj ich jedynie liśćmi. Takie postępowanie może ułatwiać przetrwanie patogenów do następnego sezonu.
Zdrowe jabłka warto kompostować po rozdrobnieniu i wymieszaniu z suchą frakcją. Chore owoce oraz mumie należy usunąć z obiegu w ogrodzie, ponieważ bezpieczeństwo sadu jest ważniejsze niż szybkie pozbycie się odpadów.
